Chẩm Chéo - "tinh hoa ngàn năm" hội tụ trong gia vị chấm Tây Bắc

Tôi có cậu bạn, từ bé không bao giờ dùng nước chấm hay bất cứ đồ chấm gì cả. Cho đến hồi 2013, cậu đến nhà tôi chơi ở Sơn La, được mời món cổ truyền của người Thái Đen chúng tôi, Chẩm Chéo. Được tôi nhiệt tình Mời, chần chờ, nhìn mặt cậu ấy méo xệch. Miễn cưỡng thử, cũng vì cả nể với sự nhiệt tình tư vấn của tôi nói đây là “Vua gia vị chấm của Tây Bắc”.

Và, vì ngon quá( tôi đoán vậy ) cậu nhiệt tình chấm rau, chấm thịt,… oánh chén hết mâm cơm. Giờ cứ hàng tháng là cậu ấy lại nhờ tôi mua mắc khén, hạt dổi, để tự làm chấm ở nhà. Cậu còn trêu nói: “Anh Dũng bỏ thuốc làm em nghiện món này rồi, không có nó, ăn cơm không có ngon”.

Đây chỉ là câu chuyện của một trong rất nhiều người đã được tôi mời ăn “Chẩm Chéo” . Thứ gia vị mà tôi vẫn tự hào mang đi khắp đất nước này để giới thiệu anh chị em bạn bè.

Chẩm Chéo là gì ?

Chẩm Chéo, nghe cái tên lạ hoắc là bởi vì đây là theo cách gọi của người Thái chúng tôi, nó còn được gọi là Chẳm Chéo. Bởi vì sau, Chẳm trong tiếng Thái có nghĩa là món chấm, còn chéo có nghĩa là ngon. Đơn giản thì gọi là món chấm ngon, tên đơn giản vậy, là bởi vì chắc không có ngôn từ nào có thể diễn tả được vị ngon của Chẩm Chéo.

Chẩm Chéo
Chẩm Chéo

Nguồn gốc của Chẩm Chéo, xuất phát từ người Thái Đen, đã có mặt trên trái đất từ hàng ngàn năm nay, mãi sau này mới được lan rộng ra và được người Thái Trắng biết đến.

Nói cho anh chị biết, thật không thể hình dung nổi, làm cách nào mà tổ tiên người Thái chúng ta đã nghĩ ra món đặc sản gia vị này, bởi chẩm chéo là sự kết hợp của hơn 10 loại gia vị khác nhau, hòa quyện lại hài hòa trong một món chấm.

Chẩm chéo gồm những gì

Nguyên liệu chẩm chéo được lấy hoàn toàn từ tự nhiên, là các loại rau, gia vị, bao gồm:

  • Mắc khén: Là nguyên liệu không thể thiếu trong món chấm này, không có mắc khén, thì không thể làm chẩm chéo được, bởi vì mùi vị đặc trưng của mắc khén tạo nên hương vị hết sức riêng cho món chấm này.
  • Hạt dổi: 3-4 hạt, nướng trên than hoa cho thơm lên.
  • Ớt tươi( nướng qua than hoa ), tỏi, gừng lấy một ít, muối.
  • Rau bạc hà( húng dũi ), rau mùi ta, tàu.
Các nguyên liệu tạo nên Chẩm Chéo
Các nguyên liệu tạo nên Chẩm Chéo

Các loại nguyên liệu khác thì rất dễ kiếm, vì hầu như ở đâu cũng có, nhưng riêng mắc khén và hạt dổi thì chỉ có ở Tây Bắc chúng tôi. Bởi vậy nên anh bạn tôi cứ nhờ tôi mang xuống Hà Nội là bởi vậy.

Xem thêm: Mắc Khén – Hạt Dổi : Bí mật của các món ăn “Gây nghiện” Tây Bắc

Cách làm chẩm chéo

Cách làm Chẩm Chéo thật ra rất đơn giản, chỉ là sự cầu kì ở nguyên liệu chế biến. Sau khi có đủ nguyên liệu thì sơ chế qua: hạt mắc khén đem rang rồi giã nhỏ, hạt dổi nướng trên than hoa, nếu ở thành phố không có than hoa có thể nướng trên bếp ga( lưu ý: không để lửa tiếp xúc với hạt dổi ).

Các loại rau thơm đem đi rửa sạch, bóc bỏ vỏ tỏi, lưu ý khi sử dụng gừng chỉ dùng một phần nhỏ để tránh mùi của gừng nồng làm át đi mùi của các gia vị khác.

Cuối cùng là đem các loại nguyên liệu vào giã, càng giã nhỏ, Chẩm Chéo khi chấm càng dính, ăn càng ngon. Tôi nói là giã, chứ không sử dụng máy xay, vì xay nhỏ sẽ không tạo được sự hòa quyện của các nguyên liệu.

Xem video cách làm chẩm chéo của Foody:

  • Một lưu ý là nước mắm không được sử dụng với chẩm chéo.
  • Nếu muốn sử dụng dạng sệt, có thể thêm 1-2 thìa nước, chấm các món khó dính như măng.

Những loại Chẩm Chéo khác

Ngoài cách làm truyền thống, chẩm chéo còn có những cách khác phù hợp với gia vị đặc trưng của từng vùng miền. Như loại Chéo pà dùng các nguyên liệu trên giã nhuyễn với cá suối nhỏ đã nướng vàng. Chéo tắp cáy dùng nguyên liệu gan gà luộc rồi đem đi nướng lên, giã với các loại gia vị khác. Hay, chéo mắc có, thêm hạt mắc có vào dùng chấm rau má, chéo non đíp, thêm non đíp chấm với phăck nhả hút.

Ngoài ra, sau rất nhiều công sức nghiên cứu và thử nghiệm, cơ sở sản xuất Kataba đã tìm ra loại Chẩm Chéo khô dạng muối, vẫn sử dụng công thức gia truyền trong tỉ lệ các gia vị, sau đó qua quá trình chết biến đặc biệt, đã làm khô khiến Chẩm Chéo có thể để được từ 2-3 tháng rất tiện dụng. Anh chị em có thể xem thêm về Chẩm Chéo khô này tại: https://traugacbep.vn/cham-cheo-kataba

Chẩm Chéo Kataba
Chẩm Chéo Kataba

Chẩm Chéo chấm gì

Chẩm Chéo có thể sử dụng với hầu hết các món ăn như món luộc, như măng luộc, thịt luộc, thịt trâu gác bếp, thậm chí là chấm xôi, chấm nhót xanh, chấm xoài,…

Chẩm Chéo chấm xôi
Chẩm Chéo chấm xôi

 

Chẩm chéo chấm nhót xanh
Chẩm chéo chấm nhót xanh
Chẩm Chéo chấm Thịt Trâu Gác Bếp
Chẩm Chéo chấm Thịt Trâu Gác Bếp

 

Chẩm Chéo – “tinh hoa ngàn năm” hội tụ trong gia vị chấm Tây Bắc
5 (100%) 5 votes
}